دلایل اختفای ولادت امام زمان واثبات ولادت از شکل برخورد حکومت - تنها منجی

تنها منجی

دلایل اختفای ولادت امام زمان واثبات ولادت از شکل برخورد حکومت
نویسنده : منتظر ظهور - ساعت ٩:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٢/٢٩
 

                دلایل اختفای ولادت امام زمان واثبات ولادت از شکل برخورد حکومت
شبهه:
دلیل این که ولادت حضرت مهدی علیه السلام پنهانی صورت گرفت، چیست و آیا چنین اتفاقی سابقه داشته است؟

از احادیث فراوانی استفاده می‌شود که حضرت مهدی عجل الله فرجه ، ولادتی استثنایی داشته و این، برای بسیاری سؤال برانگیز بوده و هست. از این روی، ترسیم و تصویر و شرح مقدمات ولادت و برخورد مخالفان و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، در برابر این پدیده، ضروری است.


اوضاع وشرایط قبل از ولادت :
جریان امامت پیشوایان معصوم(ع) پس از رسول خدا(ص) فراز و فرودهاى گوناگونى پیدا کرد. امامان(ع) با حفظ استراتژى کلى و خطوط اساسى امامت در رابطه با حفظ مکتب و ارزشهاى آن تاکتیکها و روشهاى گونا گونى را در برابر ستم پیشگان در پیش گرفتند.این فراز و نشیبها تا زمان امامت على بن موسى الرضا(ع) استمرار داشت و امامان اهل بیت هر یک به تناسب زمان و مکان و ارزیابى شرایط و اوضاع سیاسى و اجتماعى موضعى خاص انتخاب مى کردند.پس از امام رضا(ع) جریان امامت شکل دیگرى یافت.امام جواد و امام هادى و امام حسن عسگرى(ع) در برابر دستگاه حاکم و خلفاى عباسى موضعى یگانه برگزیدند.(1)
پس از دو قرن و اندی که از هجرت پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم گذشت، و امامت به این امامان رسید، اندک اندک، در میانِ حکومت‌گرانِ مسلمین در مرکز خلافت، نگرانیهایی عمیق، جان گرفت. این نگرانیها مربوط به اخبار و احادیث بسیاری بود که در آنها آمده بود: از امام عسکری علیه السلام فرزندی تولد خواهد یافت، که برهم زننده اساس حکومتهاست. این پیش گویی، در کتاب‌های پیشینیان نیز آمده بود،و عده ای کتاب‌هارا در میان مسلمین نقل می‌کردند، و هم در احادیث و اخبار اسلامی، (به ویژه احادیث نبوی) همچنین بر مبنای بشارتهای کتبِ پیشینیان، مشهور شده بود که از امام یازدهم فرزندی پدید آید، که ویران کنندۀ تخت‌ها، فروافکنندة تاج‌ها و پای‌مال کنندة قدرت‌هاست... از آن جا که این بزرگواران زیر نظر مستقیم و مراقبت شدید خلیفه وقت در حصر و حبس به سر مى بردند حرکتها، هدایتها و رهبریهاى آنان محدود شد وفرصت هرگونه حرکت سیاسى از آنان سلب گردید.
این محاصره و سخت گیرى نسبت به امامان سه گانه از تزویج دختر خلیفه به امام جواد(ع) آغاز شد(2)
و با فراخوانى امام هادى(ع) و فرزندش امام حسن(ع) به مرکز خلافت (سامراء) و سکونت دادن آنان در محله (عسکر) ادامه یافت.(3)
گزارشهاى جاسوسان خلیفه از مدینه به وى رسید که امام هادى(ع) محور و ملجأ شیعیان و دوستداران اهل بیت گردیده است. اگر این مرز وبوم را مى خواهى اقدام کن.متوکل عباسى پیامى به والى مدینه نوشت وافرادى را براى آوردن امام به سامراء گسیل داشت.به این اقدام هم بسنده نکرد پس از اقامت امام در سامرا گاه و بى گاه مأموران خود را به خانه امام مى فرستاد. بارها و بارها آن حضرت را به پیش خلیفه بردند و مورد آزار و اذیت قرار دادند. (4)
روز به روز حلقه محاصره تنگ تر مى شد. و ملاقات شیعیان با امام دشوارتر. البته علت اصلى این سخت گیریها از ناحیه حکومت بیم از انقلاب و شورش مردم علیه آنان وجلوگیرى از رسیدن وجوه شرعى و اموال به امام(ع) و مسائلى از این دست بود.
میدانیم که در زمان امامت امام حسن(ع) این فشارها به اوج رسید و دشمن با تمام توان و تلاش در برابر آن حضرت موضع گرفت و ارتباط شیعیان با امام (ع) را به پایین ترین حدّ رساند. آزار و شکنجه و زندانهاى مکرّر آن حضرت گویاى این حقیقت است بویژه این که دشمن احساس کرده بود آنچه را که از آن نگران است در شرف تکوین و وقوع قرار گرفته از این روى مى کوشید تا واقعه را پیش از وقوع آن علاج کند.
تولد مهدى موعود(عج) به عنوان دوازدهمین پیشواى شیعیان با نشانه هایى چون: نهمین فرزند امام حسین(ع) چهارمین فرزند امام رضا(ع) و… مشهور شده بود و مسلمانان حتى حاکمان آن را بارها از زبان راویان و محدثان شنیده بودند و مى دانستند که تولد این نوزاد با این ویژگیها از این خانواده بویژه خانواده امام حسن عسکرى(ع) بیرون نیست و روزى فرزندى از آن خانواده به دنیا خواهد آمد که حکومت عدل و داد بر پا خواهد کرد و ضمن فرمانروایى بر شرق و غرب بنیاد ظلم را بر خواهد انداخت.
از این روى بر فشارها و سخت گیرى هاى خود نسبت به امام حسن عسکرى(ع) مى افزودند مگر بتوانند با نابودى ایشان از تولد مهدى(عج) و تداوم امامت جلوگیری کنند(5)
امام هادى(ع) در زمان حیات خویش مى دانست که آخرین حجت خدا در زمین از نسل اوست. از این روى در مسأله ازدواج فرزند برومند خود حسن بن على اهتمام تام داشت و براى روییدن و رشد آن شجره طیّبه به دنبال سرزمینى طیّب و طاهر مى گشت.
داستان ازدواج امام حسن(ع) راهمه میدانیم امام هادی (ع) نرجس خاتون (س)راکه مدتی زیر نظرخواهرش حکیمه خاتون(ع) فرائض و معارف دینى را به درستى فرا گرفته بود به نامزدى فرزندش در آورد وبا مقدماتى که در کتابهاى تاریخى آمده است به عقد ازدواج امام حسن(ع) در آورد.(برای اطلاعات بیشتربه زندگی نامه نرجس خاتون (س) مراجعه شود)
مدتى از این ازدواج مبارک گذشت دوستان و شیعیان در انتظار ولادت آخرین ستاره امامت روز شمارى مى کردند و نگران آینده بودند.
امام حسن(ع) گه گاه نوید مولودش را به یاران مى دادوی به یاران نزدیک امید و بشارت مى داد که هیچ نقشه و مکرى نمى تواند جلو این قدرت و حکمت خداوندى را بگیرد وروزى این وعده به تحقق مى رسد.
از آن سو دشمن نیز آنچه در توان داشت به کار گرفت تا این وعده بزرگ الهى تحقق نیابد: قابله هاى فراوانى در پوششهای مختلف در خانواده هاى منسوب به امام حسن(ع) بویژه در منزل امام(ع) گمارد امام را بارها به زندان افکند مأمورانى را گمارد که اگر فرزند پسرى در خانه امام دیدند نابودش کنند و…(6)
اما برخلاف برنامه ریزی‌ها و پیش‌گیری‌های دقیق و پی در پی دشمنان، مقدمات ولادت امام مهدی عجل الله فرجه آماده شد و توطئه ستم گران، راه به جایی نبرد. به همین علت بود که چگونگی احوال مهدی علیه السلام ، دورانی که در شکم مادر بزرگوار خود بود، و سپس تولد او، همه و همه، از مردم نهان داشته می شد، و جز چند تن معدود از نزدیکان، یا شاگردان و اصحاب خاصّ امام عسکری علیه السلام ، کسی او را پس از به دنیا آمدن نمی‌دید. آنان نیز مهدی را گاه گاه می‌دیدند، نه پیوسته و به صورت عادی.(7).
امام حسن(ع) که آرزوى خود را بر آورده دید فرمود:
(زعمت الظلمة انّهم یقتلونى لیقطعوا هذا النسل فکیف رأوا قدرة اللّه13…)(8)
ستمگران بر این پندار بودند که مرا بکشند تا نسل امامت منقطع گردد اما از قدرت خداوند غافل بودند.
بدین ترتیب در آن شرایط رعب و وحشت و در آن فضاى اختناق و حاکمیت خلفاى جور دوازدهمین ستاره فروزان امامت و ولایت طلوع کرد و با تولدش غروب و افول ستمگران و حاکمیت ستمدیدگان را اعلام کرد.(9)
به طور معمول کسی که دارای فرزند می شود، خویشان، دوستان و همسایگان از آن آگاه می‌شوند، بِویژه اگر شخص دارای موقعیت اجتماعی ممتاز باشد، این مسئله از کسی پوشیده نمی‌ماند. اما با توجه به آن چه یاد شد، از مهم‌ترین ویژگی‌های ولادت حضرت مهدی عجل الله فرجه مخفی بودن آن است.از روایات استفاده می‌شود مهمّترین فلسفة این پنهان بودن و نیز غیبت آن حضرت در امان ماندن ایشان از خطر نابودی است. به این بیان که خداوند متعال می‌دانست اگر امامان پیشین ظاهر شوند، از کشته شدن در امان خواهند بود؛ امابرعکس مهدی عجل الله فرجه که اگر ظاهر شود کشته خواهد شد و اگر یکی از پدران مهدی کشته می‌شد، حکمت و تدبیر الهی اقتضا می‌کرد دیگری به جای او نصب گردد، ولی اگر مهدی کشته شود، مصلحت و تدبیر امور انسانها اقتضا نمی‌کرد که خداوند امام دیگری به جای وی نصب نماید.امام عسکری علیه السلام با بیانی لطیف این حقیقت را در پاسخ به حکیمه خاتون، عمه خویش، که پرسیده بود: از چه کسی حضرت مهدی علیه السلام متولد می‌شود و من در نرجس آثار بارداری نمی‌بینم؟ این گونه بیان فرموده است: «از همان نرجس. نه از دیگری.» حکیمه گوید: به نزد او رفتم و پشت و شکم او را وارسی کردم و آثار بارداری در او ندیدم. به نزد امام برگشتم و کار خود را به او گزارش کردم. تبسمی فرمود و گفت: «در هنگام فجر آثار بارداری برایت نمودار خواهد گردید، زیرا مَثَل او مَثَل مادر موسی علیه السلام است که آثار بارداری در او ظاهر نگردید و کسی تا هنگام ولادتش از آن آگاه نشد، زیرا فرعون در جست‌و‌جوی موسی، شکم زنان باردار را می‌شکافت و این نظیر موسی علیه السلام است».(10)

یک شبهه :
آیا این مسأله عادى و طبیعى بود یا اعجاز و خرق عادت؟

امام حسن(ع) از پیش گوییها آگاه بود و اهمیّت و عظمت آن مولود را نیز به درستى مى دانست و از حساسیت دشمنان درباره تولد این نوزاد غافل نبود و اوضاع سیاسى و شرایط اجتماعى را کاملاً مى شناخت از این روى به گونه اى مقدمات و پیش زمینه هاى ولادت فرزندش را فراهم ساخت که نه تنها دشمنان بلکه بسیارى از دوستان هم از این امر آگاه نشدند. بنابراین مى توان گفت: تدبیر و کیاست و حزم و دور اندیشى امام حسن(ع) ایجاب مى کرد تا آن حضرت به گونه اى این مأموریت را به انجام رساند که دشمنان در هدفهاى شوم خود ناکام بمانند و چنین هم شد.
به همین جهت شیخ طوسى ولادت پنهانى امام زمان(ع) را امرى عادى و معمولى دانسته(11)
از طرفی البته این پنهان بودن ولادت نه نخستین بار و نه واپسین بار بوده، بلکه در موارد فراوانی نقل شده که می‌توان از آن جمله به ولادت پنهانی ابراهیم خلیل علیه السلام از ترس کشته شدن به دست پادشاه زمانش و همچنین به ولادت پنهانی موسی بن عمران علیه السلام از ترس کشته شدن به دست فرعون اشاره کرد. (12)
ذکر این نکته الزامی است که یکی از عوامل مهمی که به اختفاء امام مهدی (ع) کمک کرد وقوع حادثه صاحب زنج است که درهمان سال اول میلاد مهدی (ع) در جنوب عراق واهواز اتفاق افتاد واذهان عمومی ودولت را متوجه خود ساخت واز این رو کمتر توجهی به مسئله وجود وعدم وجود امام زمان (ع) میشد
اما شکل به دنیا آمدن آن حضرت را میتوان معجزه ای از طرف خداوند دانست زیرا مادر آن گرامی تا لحظه زایمان اصلا علامات بارداری نداشت به گونه ای که حکیمه خاتون (س) را به شک انداخت

شکل برخورد حکومت ،دلیلی بر ولادت امام مهدی (ع):
میدانیم که امام حسن عسکری (ع) در ربیع الاخر سال 232 هجری ولادت یافت وآن حضرت با سه تن از خلفای عباسی یعنی معتز ،مهتدی ومعتمد معاصر بودند در این میان معتمد عباسی کینه شدیدی از اهل بیت به دل داشت واز مطالعه کتب مشهور تاریخی مانند تاریخ طبری وبررسی حوادث ورخدادهای سالهای 257 تا 260 هجری یعنی سالیان آغازین حکومت وی میتوان به اوج بغض ودشمنی وی نسبت به ائمه معصومین (ع) پی برد .
گفتنی است که خداوند منتقم جبار در همین دنیا اورا به عقوبت سختی مبتلا ساخت واز سلطنتش چیزی باقی نماند ومحتاج سیصددینار شد واز کسب آن عاجز شد ودر پایان ،مرگ فجیعی سراغش آمد چه آنکه سربازان ترک از وی سخت برآشفتند وبراو غضب کردند وبه اتفاق همه مورخان او را در سرب گداخته ومذاب انداختند .
از جمله اقدامات ددمنشانه معتمد این بود که بلافاصله پس از وفات امام حسن عسکری (ع) عمال خود را به منزل آن امام فرستاد ودستور داد که دقیقا همه جا تفتیش شود تا امام مهدی (ع) را به چنگ آورند وتمامی خدمه وکارگران بیت امام ونیز خانواده ایشان را زندانی کردند در این میان جعفر کذاب هم به طمع دستیابی جایگاه برادرش امام حسن عسکری (ع) در نزد شیعه به عمال حکومت کمک میکرد به گونه ای که برپایه نقل شیخ مفید بلا ومصیبتی نبود که بر بازماندگان امام حسن عسکری (ع) وارد نگشت(13)
این همه در حالی است که امام مهدی (ع) تنها پنج سال داشت اما معتمد که میدانست این کودک همان دوازدهمین فرد اهل بیت است وهمو تخت طاغوتیان را واژگون خواهد کرد وزمین را از غرقه شدن در ظلم وتباهی از عدل وداد پر خواهدکرد به کمی سن وسال این کودک توجه نمیکرد .در حقیقت معتمد نسبت به مهدی امت همان قصدی را داشت که فرعون نسبت به موسای کلیم هنگام به هنگام به دنیا آمدنش داشت آنگاه که مادرش از ترس وی را به رود نیل سپرد ، باری تحمل برخی از مصایب آسانتر از برخی دیگر است .
رسالت جهانی امام مهدی را تنها معتمد نفهمیده بود ،بلکه پیش از او معتز ومهتدی عباسی نیز از آن اطلاع داشتند آنها بارها جاسوسان وقابله هایی را تحت عناوین مختلف به خانه امام حسن میفرستادند تا ازولادت فرزند امام حسن (ع) مطلع شوند واو را به قتل برسانند وبه همین سبب بود که امام حسن عسکری (ع) برعدم انتشار خبر ولادت فرزند عزیزش اصرار وتاکید داشت وفقط شیعیان پاکباز وخالص با رعایت تدابیر ومراقبتهای لازم از این مساله آگاه شدند .
امام عسکری (ع) چندین بار اصحاب بسیار نزدیک را از وجود مهدی موعود مطلع ساخت ومتذکر شد که این مهم را کاملا مخفی نگه دارند .زیرا طاغوتها وفرعونهای زمان میدانستند که او دوازدهمین ستاره آسمان امامت است که حدیث متواتر جابربن سمرة بر وی انطباق دارد وگرنه چه خطری میتوانست از ناحیه این مولود خردسال که بیش از پنج سال از عمرش نمیگذشت ،کیان حکومت معتمد را به خطر بیاندازد؟ اگر او همان موعود منتظری که در احادیث متواتر نقش تاریخ ساز او ،با تمامی وضوح بیان شده وموضع ستیزنده وسازش ناپذیرش در مقابل ستمکاران روشنی یاد شده نبود ،پس چرا حکومت وقت بر پایه شهادت وادعای جعفر کذاب ،برادر امام حسن (ع) مبنی براینکه امام برای خود جانشینی قرار نداده عمل نکرد؟ آیا برای حکومت ممکن نبود که میراث امام حسن عسکری (ع) را بدون آن همه اعمال زشت ووحشیانه واحمقانه که بر ترس از فرزند امام دلالت دارد ،به جعفر کذاب بدهد ؟
گاهی چنین ابراز میشود که توجه جدی دستگاه خلافت به مساله عدالت ورعایت حقوق مردم ، عامل وانگیزه تفتیش خانه وجستجوی امام مهدی (ع) بود. چون ایشان میخواستند به ناحق ارث پدر، تنها به دست جعفر کذاب نرسد ومهدی موعود محمدبن الحسن (ع) محروم نماند!!
پاسخ این است که با فرض قبول این مدعی ،بازهم دستگاه خلافت حق نداشت جهت به انجام رسانیدن این مقصود ،چنین رفتار گستاخانه ای از خود بروز دهد،بلکه شایسته بود که امر بررسی ادعایه جعفر کذاب را به یکی از قضات محول میکرد ،به ویژه این که دعوای او پیرامون ارث ووراثت بود که روزانه چندین مورد از امثال آن اتفاق می افتاد وروند قضایی خودش راطی میکرد که در آن صورت میتوانست شهود –یعنی مادر امام عسکری زنان وخدمه ایشان – را به دادگاه احضار وشهادت ایشان را ثبت کند،تادر پرتو بررسی وتحقیق مبتنی برآنها ،سرانجام حکم صادر نماید.
مداخله شتابگرانه دولت ودر راس دستگاه حکومتی،خود خلیفه، وپیش از دفن بدن مطهر امام حسن عسکری (ع) همگی خروج از بحث قضایی وهدف حقوقی است ، بلکه نشانگر هدف سیاسی حکومت از این اقدام بود وبیانگر اطلاع یافتن ایشان از ولادت امام مهدی (ع) است وتمامی اقدامات آنان در جهت تعقیب وجست وجوی امام وودست یافتن به ایشان واز میان برداشتن حضزتش صورت گرفت ،نه به جهت تسلیم میراث امام حسن عسکری (ع) ،به دست وارث اصلیش .ازاین رو یکی از دلایل غیبت حضرت ،در آینه احادیث پدران بزرگوارش ،خوف برجان شریفش شمرده شده است .(14)
بنابراین، نظارت و مراقبت دستگاه حاکم، قرینه‏ى روشن و آشکار بر وقوع ولادت حضرت علیه السلام است زیرا، در غیر این صورت، انگیزه‏اى براى این همه مراقبت و نظارت نبوده است .

شبهه :
چرا در سالهای آخر زندگانی امام حسن عسکری (ع) وپس از شهادت ایشان موضوع فرزند ایشان بسیار پیگیری شد؟

علت این امر روشن است زیرا معتمد دوسال قبل از شهادت امام حسن عسکری (ع) مقابلگی با صاحب زنج را به عهده سردار خود موفق واگذار کرده بود وموفق هم کم کم از نظر جنگ ودیگر شئون مملکتی استقلال پیداکرده وخلیفه را از دخالت درامور کنار زده بود از این جهت خلیفه از نظر سیاسی ولشکری فکرش آسوده گشته وبه فکر بحث وجستجو ازفرزند و وارث شرعی امام حسن عسکری (ع) افتادتا هرچه زودتر اورا نابود سازد


منابع وپینوشتها:
1- جمعی از نویسندگان، چشم به راه مهدی علیه السلام، ص318.
2- (بحارالأنوار) علامه مجلسى ج50/73 مؤسسة الوفاء بیروت; (اثبات الوصیة) مسعودى /237.
3- . (بحار الأنوار) ج50/113.
4- (همان مدرک) /200; (مروج الذهب) ج4/93
5- (کتاب الغیبة) شیخ طوسى /231.
6- (ینابیع المودة) حافظ سلیمان/455 بصیرتى قم.
7- محمّد رضا حکیمی، خورشید مغرب، ص 21 ـ 22،( با تصرف.)
8- (همان مدرک) /231 232 239.
9-(همان مدرک)
10- شیخ صدوق, کمال‏الدین و تمام النعمة، ج 2، باب 42، ح 1؛ هم چنین ر.ک: شیخ طوسی, کتاب الغیبة، ص 238؛ علی‌بن عیسی اربلی, کشف‏الغمة فی معرفة الائمة، ج 2، ص 449و ص426,
11- الغیبه شیخ طوسی77 105.
12- (بحار الأنوار) ج12/19.و ج13/15.
13- الارشاد شیخ مفید ج 2 ص 336
14- در انتظار ققنوس ،سید ثامر هاشم العمیدی ، ترجمه مهدی علیزاده ،ص 157 تا

159