غیبت صغری ونایبان امام زمان (عج) قسمت دوم

 محمد بن عثمان بن سعید عمرى 

دومین سفیر و نایب ویژه امام مهدى (عجل الله تعالى فرجه الشریف ) ابوجعفر، محمد بن عثمان بن سعید عمرى اسدى  معروف به « محمد عمری » است و کنیه اش ابوجعفر بوده وهیچ کنیه دیگری در کتب حدیثی و رجالی برای وی ذکر نشده است ودر میان شیعیان به عمری دوم مشهور بود 

چندین القاب برای او بیان شده است: گاهی او را همانند پدرش عمری (1) ، سمان وزیات (روغن فروش وزیتون فروش ) (2) و عسکری  (3) واسدی نوشته اند و گاهی او را کوفی (4) بیان کرده اند.

وی از اوان کودکی همچون پدرش عثمان بن سعید در خدمت ائمه معصومین علیهم السلام بود. او ابتدا در خدمت امام هادی علیه السلام و پس از آن در خدمت امام عسکری علیه السلام بود.که بعد از وفات پدرش (عثمان بن سعید عمرى ) وبه دستور امام زمان (عج) به جاى او نشست و به وکالت و نیابت خاص از ناحیه مقدس منصوب شد. دوران سفارت وی با ایام خلافت معتمد عباسی ،معتضد عباسی ،مکتفی عباسی و10 سال از خلافت مقتدر عباسی مصادف شد ودر حدود 40 سال مقام والای نیابت خاصه را بر عهده داشت

 مقام والای محمدبن عثمان:

محمد بن عثمان نیز همانند پدر، از بزرگان شیعه و از نظر تقوا، عدالت و موقعیت اجتماعى ، مورد قبول و احترام خاص شیعیان و از یاران مورد اعتماد امام عسکرى علیه السلام بودواز طرف ایشان مدتها وکیل بود او مردی فروتن و ساده زیست بود که همانند پدرش با فروش زیتون امرار معاش می کرد و هیچ خدمتکاری نداشت.

وی نیز مانند پدر از راویان احادیث بود همانگونه که در شرح حال پدرش بیان شد، امام عسکرى علیه السلام در پاسخ احمد بن اسحاق اشعرى قمى  که پرسید: به چه کسى مراجعه کند، فرمود:

« عمرى و پسرش هر دو امین و مورد اعتماد من هستند، آنچه به تو برسانند از جانب من مى رسانند و آنچه به تو بگویند از طرف من مى گویند، سخنان آنان را بشنو و از آنان پیروى کن ؛ زیرا این دو تن مورد اعتماد و امین من هستند»(5)  وهمین سخن امام خود نشاندهنده وثاقت اوست

از جمله می توان به روایت عبدالله بن جعفر حمیری اشاره کرد. عبدالله می گوید:«  از طرف امام زمان به مناسبت وفات عثمان بن سعید، نامه ای برای فرزندش محمد ظاهر شد که در آن آمده بود: «انالله و انا الیه راجعون .... مابرای خدائیم وبازگشتمان به سوی اوست تسلیم فرمان خدا وراضی به قضای الهی هستیم پدرت سعادتمندانه زیست ونیکو از این جهان دیده بر بست خدای رحمتش کند واورا به اولیاء وموالی خود ملحق سازد که همواره در راه آنها کوشا بود ودر چیزهایی که اورا به خدا نزدیک سازد تلاشی فراوان داشت خدای تبارک وتعالی رویش را سفید ودرخشنده گرداند ولغزشهایش راببخشد... خدا تو را کمک کند، نیرو بخشد، یاری ات کند، توفیق دهد، ولی، حافظ، مواظب و کفایت کننده ات باشد.» (6)

روزی اسحاق بن یعقوب به او نامه ای داد و گفت: پرسشهای دشواری دارم که در این نامه درج کرده ام، آنها را به حضور امام برسانید.

محمد نامه را به حضرت رساند و جوابش را به خط خود حضرت برگرداند. در بخشی از آن نامه آمده بود:

« اما محمد بن عثمان العمری ،رضی الله عنه وعن ابیه من قبل ،فانه ثقتی وکتابه کتابی : اما محمد بن عثمان عمری که خدای ازاو واز پدرش راضی وخوشنود شود ،مورد وثوق منست ،نوشته او نوشته من است » (7)

 حضرت ولی عصر (عج) دریکی از توقیعات خود خطاب به محمدبن عثمان چنین مینویسد :

«اما در مورد آنچه از ما پرسیده ای خدای تورا در راه راست ثابت قدم نماید واز انکار وانحرافی که برای برخی از خویشاوندان وعموزادگانم پیش آمده ترانگهدارد .بدانکه میان خدای تبارک وتعالی واحدی از بندگانش خویشی وقرابت نیست .هرکس مرا انکار کند از من نیست وراه او راه پسرنوح است اما عمویم جعفر وپسرانش راه آنها راه برادران یوسف است ...اما ظهور فرج مربوط به خداست وهرکس وقت تعیین کند دروغ گفته است »(8) همچنین در توقیع دیگری به یکی از شیعیان در حق محمد بن عثمان فرمود :

«اودر همین حال مورد وثوق واعتماد ماست ،واودر پیش ما مقام ومنزلتی دارد که اورا دلشاد می سازد .خداوند لطف وکرمش را در حق او افزون کند که او مولای تواناست ،وهمه ستایشها مخصوص اوست که شریکی ندارد .وصلوات وسلام ودرودهای فراوان بر رسول گرامیش حضرت محمد (ص) واهلبیت او باد »(9)

در دوره نیابت محمد بن عثمان هم تا حدودى مساءله زدودن شک و حیرت از وجود امام (عج الله تعالى فرجه الشریف ) وجود داشت ، به همین جهت در این باره از محمد بن عثمان نیز روایاتى نقل شده است . (10)

 محمّد بن عثمان علی رغم مخالفتهایی که از ناحیه مدعیان دروغین نیابت با وی صورت می گرفت، و با وجود فشارهایی که از طرف حکام و خلفاء آن دوران اعمال می شد، توانست منصب نیابت ولی عصر (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) را در امور محوله به او، به نحو احسن انجام دهد و نگذاشت غلات با ترفندهای دروغین خود، شیعیان را متوجه خود سازند و نیابت او را متزلزل کنند. لذا دوستداران ائمه (علیهم‌‌السلام) هیچگاه دربارۀ نیابت و وثاقت ایشان دچار شک و تردید نگشتند.

یکی از دلایل راستگویی و صحت نیابت محمد این بود که توقیع ها در زمان او به همان خطی بود که در زمان پدرش می آمد. همچنین معجزات امام به وسیله او برای مردم آشکار می شد که عامل دیگری در تحکیم اعتقاد مردم بود. شیعیان همه بر امانت و عدالت او اتفاق دارند; زیرا گذشته از آنکه در زمان امام حسن و پس از آن ضمن توقیعات امام عصر مامور و نایب شده بود; پارسایی و درست کرداری اش، در طول چهل سال، جای تردید برای کسی باقی نگذارد تا آنجا که علمای شیعه در عصرهای بعد بر نیابت وی اجماع کردند

یکی از اموری که درباره دومین سفیر امام زمان (عج) حکایت شده است آگاهی از اسرار و امور مخفی است. البته این مطلب، به وسیله علم غیبی بود که حضرت صاحب الزمان (عج) در اختیارش می‌گذاشت

شیخ طوسی مینویسد :هبة الله (رض) از مشایخ خود نقل می کند که:

«طایفه شیعه همیشه، عثمان بن سعید [و محمّد بن عثمان (رحمت‌الله علیه) را به عدالت قبول داشتند. چون ابوعمرو عثمان بن سعید وفات یافت، فرزندش محمّد بن عثمان قبول داشتند...و تمام امور مربوط به نیابت امام غایب (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) به او تفویض شد. شیعیان نیز، نسبت به عدالت، وثاقت و امانتداری او، اتفاق نظر داشتند؛ زیرا در زمان حضرت عسکری (علیه‌السلام) از جانب حضرت به امانت و عدالت او تصریح شده بود. و به مردم دستور دادند که به وی مراجعه نمایند. بعد از شهادت امام حسن عسکری (علیه‌السلام) و زمان حیات پدرش، عثمان بن سعید هم کسی دربارۀ عدالت او اختلاف نظر نداشت، و دربارۀ امانت وی تردید نمی نمود. توقیعات امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) در امور مهم دینی، در طول زندگانی او با همان خطّی که در زمان پدرش عثمان بن سعید صادر می شد، به دست او صادر می گشت و به شیعیان می رسید. شیعیان جز او کسی را به نیابت نمی شناختند، و به دیگری مراجعه نمی کردند، علائم و کراماتی از نقل شده است، و معجزات امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) به شیعیان خبر می داد که همه، باعث بصیرت شیعیان در خصوص وجود امام (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) گردید.

شیخ طوسی در ادامه این حدیث می گوید: این مطلب در نزد شیعیان مشهور است و ما بیشتر آنها را در همین کتاب نقل کردیم و تکرار نمی کنیم و همین اندازه، برای انسان باب انصاف کافی است.»(11)

تنها چند نفر به جهت ریاست طلبی و هواپرستی با محمد به مخالفت برخاستند. این ها به دروغ ادعای نیابت کردند، و محمد بن عثمان با بهره گیری از کرامت ها و شواهد صدق، ادعای آنان را باطل کرد و شیعیان بیشتر به حقانیت محمد بن عثمان پی بردند(12) سپس در دورة نیابت حسین بن روح هم برخی از خواص با وی به مخالفت برخاستند، ولی با مشاهدة کرامت، از مخالفت دست برداشتند و عذر خواهی نمودند(13)

ازطرفی نایبان دربرخی موارد ملاقاتهایی را بین وکلا دیگر وامام ترتیب میدادند وخود امام در همان مجالس به مورد وثوق بودن واطمینان بودن سفیران شهادت میدادند

شیخ صدوق در کتاب الغیبة بعد از بیان این امور مى نویسد: این امور در نزد شیعه دلالت خوبى دارد که محمد بن عثمان بعد از پدرش ‍ به عنوان سفیر حضرت شناخته شود.(14)

نایب دوم امام زمان (عج) کتاب‌هایی در فقه نگاشت که مطالب آنها از امام عسکری و امام زمان (علیهماالسلام) است.

یکی از آثار ایشان «الاشربه» در ابواب فقه است. ام‌کلثوم، دختر عثمان بن سعید می‌گوید: «این کتاب به وصیت پدرم به دست ابوالقاسم، حسین بن روح نوبختی (سومین سفیر) رسید و پس از آن بر طبق وصیت وی به دست چهارمین نایب خاص رسید

شیخ طوسی (رحمت‌الله علیه) در کتاب «فهرست» در شرح حال عبدالله بن جعفر حمیری ضمن شمارش کتب وی، آخرین کتاب او را «مسائل او از محمّد بن عثمان عمری» بیان کرده است.(15).

شیخ در کتاب «الغیبه» حدیثی را نقل می کند که نشانگر تألیفات فقهی محمّد بن عثمان است:

ابونصر، هبة الله (16)مى گوید: ابوجعفر، محمد بن عثمان کتاب هایى در وقفه تصنیف نمود، او همه مطالب آن را از امام عسکرى و امام زمان علیه السلام و پدرش عثمان بن سعیدکه او نیز از امام هادى و عسکرى علیه السلام اخذ کرده بود جمع آورى و تدوین نمود، این کتاب بر طبق وصیت محمد ، به حسین بن روح  ، سومین سفیر امام مهدى (عجل الله تعالى فرجه الشریف )، تحویل داده شد و بعد از او به دست ابوالحسن ، على بن محمد سمرى.(17)

متاسفانه  کتاب وی به دست ما نرسیده است و ممکن است به اثر ناملایمات روزگار از بین رفته باشد

نجاشی هم در رجال خود، در شرح حال «حمیری» یکی از تألیفات او را مسائل امام حسن عسکری (علیه‌السلام) که به وسیله محمّد بن عثمان به دست او رسیده است» می داند.(18).

شیخ طوسی با سندى معتبر گزارش مى دهد که عبدالله بن جعفر حمیرى  مى گوید: از محمد بن عثمان عمرى - رضى الله عنه - پرسیدم : آیا امام مهدى (عجل الله تعالى فرجه الشریف ) را دیده اى ؟ گفت : بلى ! آخرین بارى که حضرت را زیارت کردم در مکه نزد خانه خدا، کعبه بود و مى گفت : اللهم انجزلى ما وعدتنى «خدایا آنچه را که به من وعده دادی برآورده ساز»و نیز محمد بن عثمان  - رضى الله عنه - گفت : دیدم که آن حضرت در مستجاربه پرده هاى کعبه چسبیده و مى گوید:«  اللهم انتقم لى من اعدائک : بارخدایا انتقام مرااز دشمنانم بگیر ».(19)

محمد بن عثمان می گوید: «صاحب الامر امام زمان صلوات الله علیه هر سال در مراسم حج شرکت می فرمایند، مردم را می بینند و می شناسند اما مردم هم ایشان را می بینند ولی نمی شناسند.»

  

نظرعلما درمورد محمد بن عثمان :

از شیخ طوسی نقل شده است(20)

 که وی نزد امام دوازدهم، مقامی بزرگ داشته است و شیعه بر عدالت، تقوا و امانت او اتفاق نظر داشتند.(21).

علاّمه حلّی در کتاب رجال خود می گوید: «محمّد اسدی پسر عثمان بن سعید عمری که کنیه او ابوجعفر و کنیه پدرش ابوعمرو است، هر دو در خدمت امام زمان (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) وکیل بودند و هر دو نیز، نزد طایفه شیعه امامیّه دارای منزلتی بزرگ هستند.»(22)

همچنین علاّمه در خاتمه کتاب خود می نویسد: «ابوعمر (عثمان بن سعید) تصریح به نیابت ابوجعفرمحمّد بن عثمان کرد و نیز امام حسن عسکری (علیه‌السلام) به نیابت او تصریح نمود.»(23).

مرحوم مجلسی (رحمت‌الله علیه) در قسمتی از کتاب بحارالانوار اخبار زیادی نقل کرده که چکیدۀ آنها این است که: «محمّد بن عثمان در زمان پدرش عثمان بن سعید، نایب و نمایندۀ امام قائم (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) بود و بعد از وفات پدرش کلیۀ امور به او رجوع داده شد، و تمام شیعیان در عدالت، وثاقت، و امانت او اتفاق نظر داشتند.»(24)

/ 64 نظر / 77 بازدید
نمایش نظرات قبلی
با ایرانی

سلام دوست عزیز مدتی است خبری از شما نیست؟ خوش و سلامت باشی. با آرزوی موفقیت براتون در پناه حق باشین. با موضوعات : فقر و یادمان باشد که : ... در خدمتم.

ضحی دری

برای گرفتن ماه تلاش کن ... حتی اگر به آن دست نیابی ؟ اما من میگویم : برای گرفتن ماه تلاش کن ... و مطئن باش که روزی دستت به آن می رسد .

سلام شیعه

وب خوبي داريد اگه افتخار بديد تبادل لينك كنيم[لبخند]

ملیکا

سلام دوست عزیز با ادامه داستان زندگی من بروزم قدم رنجه بفرمایید بیا لبخند بزنیم بدون انتظار هیچ پاسخی از دنیا . . . [گل][گل][گل][گل][بدرود]

حسین

سلام سالروز پیروزی انقلاب اسلامی ایران بر شما مبارک باد [گل]

سجاد

سلام دوست عزیز خوبی چه خبر آپم تشریف بیار [گل]

ملیکا

.......¸,.•´¨`•.( -.- ).•´¨`•.,¸ ........¨`•-☆•--( “)(“ )-•-☆ _______________,*-:¦:-* ___0♥0♥_____♥0♥0,*-:¦:-* _0♥0000♥___♥0000♥0,*-:¦:-* 0♥0000000♥000000♥0,*-:¦:-* 0♥00000000000000♥0,*-:¦:-* _0♥000000000000♥0,*-:¦:-* ___0♥00000000♥0,*-:¦:-* _____0♥000♥0,*-:¦:-* _______0♥0,*-:¦:-* _____0,*-:¦:-* ____*-:¦:-*_____0♥0♥____♥0♥0 __*-:¦:-*____0♥0000♥___♥000♥0 _*-:¦:-*____0♥0000000♥000000♥0 _*-:¦:-*____0♥00000000000000♥0 __*-:¦:-*____0♥000000000000♥0 ____*-:¦:-*____0♥00000000♥0 ______*-:¦:-*_____0♥000♥0 _________*-:¦:-*____0♥0 ______________,*-:¦:-* سلام خوبی؟ یادت نرفته که امروز سه شنبه است و باز بروزم؟[نیشخند][گل][بدرود]

مهسا

salam khoobi? edetoon mobarak mamnoon ke be yadam boodi upet ham kheyli ghashang bood bazam behem sar bezan

خالقزی

سلام عزیزم ازتون ممنونم امیدوارم که این دوستی تداوم پیدا کنه به امید دیدار[چشمک]